Spiral Taktırma Ankara

Hormonlu Spiral (Mirena) ve Bakırlı Spiral Hakkında

Spiral, uzun süre etkili ve geri dönüşümlü doğum kontrol yöntemlerinden biridir. Pratiğimde sık kullandığım bu yöntem; günlük ilaç kullanımını gerektirmemesi ve çıkarıldıktan sonra doğurganlığın kısa sürede yeniden devam edebilmesi nedeniyle birçok kadın tarafından tercih edilmektedir.

Hangi spiral türünün daha uygun olduğu; adetlerin miktarı ve ağrılı olup olmaması, yaş, doğum öyküsü, kişisel tercihler, rahim yapısı ve bazı sağlık durumlarına göre değişebilir.

• Bakırlı spiraller hormon içermez. Ancak bazı kadınlarda adet miktarında ve adet sancısında artışa neden olabilir.
• Hormonlu spiraller zaman içerisinde adet kanamasını azaltabilir. Özellikle yoğun adet kanaması olan kadınlarda avantaj sağlayabilir.
• Balerin, halka veya çerçevesiz spiral gibi farklı tasarımlar da bulunmaktadır. Ancak bu farklı tasarımların klasik T şeklindeki bakırlı spirallere göre belirgin ve kanıtlanmış bir üstünlüğü yoktur.

Bu nedenle en uygun spiral yalnızca şekline veya ticari adına göre değil; kişinin adet özellikleri, rahim yapısı, tıbbi öyküsü ve doğum kontrolünden beklentileri birlikte değerlendirilerek seçilmelidir.

Spiral Nedir?

Spiral, tıbbi adıyla rahim içi araç (RİA/IUD), rahim içerisine yerleştirilen küçük bir doğum kontrol aracıdır.

Temel olarak iki ana gruba ayrılır:

• Bakırlı spiral
• Hormonlu spiral

Her iki yöntem de uzun etkili ve geri dönüşümlüdür. Spiral çıkarıldığında etkisi sona erer.

Rahim içi araçlar gebelikten korunmada oldukça etkilidir. Tipik ve doğru kullanımda %99’dan fazla oranda gebelikten korunma sağlar.

Spiral Çeşitleri Nelerdir?

Spiraller temel olarak bakır içeren rahim içi araçlar ve hormon salgılayan rahim içi sistemler olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Bununla birlikte tasarım açısından klasik T tipi, Ballerine ve çerçevesiz modeller gibi farklı seçenekler de bulunmaktadır.

T Şeklinde Bakırlı Spiral

En sık kullanılan hormonsuz spiral tiplerinden biridir. Plastik bir gövde üzerinde bakır bulunur ve T şeklindedir.

Hormon kullanmak istemeyen kadınlarda uzun süreli korunma sağlayabilir. Kullanım süresi kullanılan ürüne göre değişir ve bazı modeller uzun yıllar etkili olabilir.

Bakırlı spiraller özellikle ilk aylarda adet miktarında veya adet sancısında artışa neden olabilir.

Hormonlu Spiral

Hormonlu spiraller rahim içerisine düşük miktarda levonorgestrel salgılar.

Sadece gebelikten korunma için kullanılmaz. Aynı zamanda:

• Adet kanamasını azaltır,
• Adet süresini kısaltır,
• Adet sancılarını hafifletir,
• Bazı kadınlarda adetlerin tamamen kesilmesine neden olabilir.

Bu nedenle yoğun adet kanaması olan kadınlarda yalnızca doğum kontrolü değil, asıl tedavi amacıyla da kullanılabilir.

Mirena, toplam 52 mg levonorgestrel içeren hormonlu bir rahim içi sistemdir. Güncel ürün bilgilerine göre gebelikten korunma amacıyla 8 yıla kadar, yoğun adet kanamasının tedavisinde ise 5 yıla kadar kullanılabilir. Özellikle yoğun adet kanaması bulunan ve aynı zamanda uzun süreli doğum kontrolü isteyen kadınlarda önemli seçeneklerden biridir. Kullanımın ilk aylarında lekelenme ve düzensiz kanama görülebilir; ilerleyen dönemde adet miktarı belirgin şekilde azalabilir veya bazı kadınlarda adet tamamen kesilebilir.

Kyleena ise toplam 19,5 mg levonorgestrel içeren ve gebelikten korunma amacıyla 5 yıla kadar kullanılan hormonlu bir rahim içi sistemdir. Mirena’ya göre daha düşük toplam hormon içerir ve T gövdesi daha küçüktür ancak bu özellikler Kyleena’nın her kadın için daha iyi veya daha kolay uygulanacağı anlamına gelmez. Kyleena kullanırken de ilk aylarda düzensiz kanama ve lekelenme görülebilir, zaman içerisinde adetler genellikle daha kısa ve daha hafif hâle gelebilir. Mirena’dan farklı olarak Kyleena’nın temel ruhsatlı kullanım amacı kontrasepsiyondur; yoğun adet kanamasının tedavisi için aynı endikasyona sahip değildir.

Mirena veya Kyleena arasında seçim yalnızca “daha yüksek veya daha düşük hormon” üzerinden yapılmamalıdır. Adet kanamasının miktarı, rahim yapısı, uzun dönem korunma beklentisi ve kişinin tıbbi özellikleri birlikte değerlendirilmelidir. Ürünlerin ruhsatlı kullanım süreleri ve endikasyonları ülkelere göre farklılık gösterebilir.

Balerin Spiral (IUB Ballerine)

Balerin spiral, hormon içermeyen ve bakır kullanarak gebelikten koruyan farklı tasarımlı bir rahim içi araçtır.

Klasik T şeklinden farklı olarak rahim içerisinde üç boyutlu, küresel bir yapı oluşturacak şekilde tasarlanmıştır. Temel korunma mekanizması klasik bakırlı spirallerle benzerdir.

Balerin spiralin klasik bakırlı spirale göre her kadın için daha iyi veya daha uygun olduğu söylenemez.

Çerçevesiz Spiral (Frameless IUD)

Çerçevesiz spiraller klasik T şeklindeki plastik gövdeye sahip değildir. Bakır parçaları ince bir yapı üzerinde bulunur ve rahim içerisinde sabitlenir.

GyneFix bu gruptaki bilinen örneklerden biridir.

Bu sistemlerin takılma tekniği klasik T tipi spirallerden biraz daha farklıdır.

Halka veya Farklı Şekilli Spiraller

Halk arasında “halka spiral” olarak adlandırılan farklı tasarımlı rahim içi araçlarla karşılaşılabilir.

Ancak “halka spiral” güncel kontrasepsiyon kılavuzlarında bakırlı veya hormonlu spiral gibi ayrı ve standart bir ana kategori değildir. Farklı ülkelerde halka, yuvarlak veya farklı çerçeve biçimlerine sahip ürünler bulunabilir.

Bu nedenle spiral seçerken yalnızca şekline veya ticari adına değil; hormon içerip içermediğine, bakır miktarına, kullanım süresine, etkinliğine ve kişinin rahim yapısına uygunluğuna bakılması daha doğrudur.

Klasik T Spirale Göre Üstünlük Var mı?

Balerin, halka veya çerçevesiz spiral gibi alternatif tasarımlar bazı kadınlarda tercih edilebilir. Ancak mevcut bilimsel veriler bu modellerin klasik T şeklindeki bakırlı spirallere göre gebelikten korunma başarısı, yan etki profili veya genel hasta memnuniyeti açısından belirgin ve tutarlı bir üstünlük sağladığını göstermemektedir.

Bu nedenle “daha yeni veya farklı tasarımlı olduğu için daha iyi” şeklinde genelleme yapmak doğru değildir. Spiral seçiminde asıl önemli olan ürünün güvenilirliği ve kişinin rahim yapısı, adet özellikleri ve beklentilerine uygun olmasıdır.

Bakırlı Spiral mi, Hormonlu Spiral mi?

Tercih kişiye göre yapılmalıdır.

Bakırlı spiral, hormon kullanmak istemeyen ve adetleri yoğun olmayan kadınlarda uygun olabilir.

Hormonlu spiral ise özellikle yoğun veya ağrılı adetleri bulunan kadınlarda avantaj sağlayabilir.

Ancak karar yalnızca adet düzenine göre verilmez. Kişinin tıbbi öyküsü ve korunma beklentileri birlikte değerlendirilmelidir.

Spiral Kimlere Takılabilir?

“Doğum yapmamış kadınlar için de spiral uygundur.”

Spiral yalnızca daha önce doğum yapmış kadınlara uygulanan bir yöntem değildir. Doğum yapmamış kadınlar ve uygun durumdaki genç kadınlar da rahim içi araç kullanabilir. Dolayısıyla “doğum yapmadan spiral takılmaz” bilgisi yanlıştır.

Spiral Kimlere Uygun Olmayabilir?

Bazı durumlarda spiral takılması uygun değildir veya başka bir yöntem tercih edilmelidir.

Örneğin:

• Gebelik şüphesi,
• Aktif pelvik enfeksiyon,
• Nedeni açıklanmamış vajinal kanama,
• Rahim iç boşluğunu belirgin şekilde bozan bazı miyomlar veya yapısal sorunlar

varlığında öncelikle neden değerlendirilmelidir.

Hormonlu spiral ile bakırlı spiralin bazı özel hastalıklardaki uygunluğu da birbirinden farklı olabilir.

Spiral Takmadan Önce Hangi Kontroller Yapılır?

Spiral takılmadan önce gebelik ihtimali ve kişinin tıbbi öyküsü değerlendirilir. Jinekolojik muayenede rahmin büyüklüğü ve pozisyonu ile rahim ağzı incelenir.

Jinekolojik ultrason ile rahmin yapısı, miyom, yumurtalık problemi veya başka bir jinekolojik durum açısından değerlendirme yapılır.

Cinsel yolla bulaşan enfeksiyon açısından risk bulunuyorsa gerekli testler de planlanabilir.

Spiral Ne Zaman Takılır?

Spiral takılması için mutlaka adet döneminin beklenmesi gerekmez. Hasta konforunu artırmak ve daha az ağrılı bir işlem için adet döngüsü tercih edilir.

Gebelik olmadığı yeterince kesin şekilde değerlendirilebiliyorsa hem bakırlı hem hormonlu spiral adet döngüsünün farklı zamanlarında takılabilir.

Bakırlı spiral takıldıktan sonra ek korunmaya gerek yoktur. Hormonlu spiralde ise takılma zamanına göre ilk 7 gün ek korunma gerekebilir.

İşlem öncesinde öncelikle gebelik ihtimali değerlendirilir. Gerekli durumlarda gebelik testi yapılabilir. Cinsel yolla bulaşan enfeksiyon açısından risk varsa uygun testler de planlanabilir. Spiral takılması için mutlaka adet döneminde olmak gerekmez; gebelik olmadığı yeterince kesin şekilde değerlendirilebiliyorsa adet döngüsünün farklı dönemlerinde de uygulanabilir.

Spiral takılması için hastanın özel bir hazırlık yapması çoğu zaman gerekmez. Normal şekilde günlük hayatına devam ederek kliniğe gelebilir. Rutin bir muayenehane uygulamasında aç kalması gerekmez. Ancak işlem sedasyon veya genel anestezi altında planlanmışsa açlık süresi ve diğer hazırlıklar ayrıca hastaya bildirilir.

İşlem sırasında hasta jinekolojik muayene pozisyonuna alınır. Spekulum yerleştirilerek rahim ağzı görülür ve gerekli temizlik sağlanır. Rahmin pozisyonu ve rahim iç boşluğunun uzunluğu değerlendirilir. Ardından hormonlu veya bakırlı spiral, kendi ince uygulama aparatı kullanılarak rahim ağzından geçirilir ve rahim boşluğu içerisinde uygun bölgeye yerleştirilir.

Spiral yerleştirildikten sonra uygulama aparatı çıkarılır. Spiralin rahim ağzından vajinaya doğru uzanan ince ipleri uygun uzunlukta kesilir. Bu ipler daha sonra spiralin kontrol edilmesine ve gerektiğinde çıkarılmasına yardımcı olur.

İşlem genellikle birkaç dakika içerisinde tamamlanır. Yerleştirme sırasında veya hemen sonrasında adet sancısına benzeyen kısa süreli kramplar hissedilebilir. Ağrı deneyimi kişiden kişiye değiştiği için işlem öncesinde ağrı kontrol seçenekleri hasta ile konuşulabilir. Gerektiğinde lokal anestezik uygulamalar veya paraservikal blok gibi yöntemlerden yararlanılabilir.

Çok yoğun kaygısı olan, jinekolojik muayeneyi tolere edemeyen veya özel bir tıbbi gereksinimi bulunan hastalarda ise spiral takılması sedasyon ya da anestezi altında da planlanabilir.

Spiral Takılması Ağrılı mıdır?

Ağrı deneyimi kişiden kişiye değişir.

Bazı kadınlarda yalnızca birkaç saniyelik adet sancısına benzer kramp hissedilirken, bazı kadınlarda işlem daha belirgin ağrı oluşturabilir.

Güncel yaklaşımda spiral takılması öncesinde ağrı kontrol seçeneklerinin hasta ile konuşulması önerilmektedir. Gerektiğinde lokal anestezik uygulamalar veya paraservikal blok gibi yöntemler kullanılabilir.

Rutin spiral takılması öncesinde rahim ağzını açmak amacıyla misoprostol kullanılması ise herkese önerilen standart bir uygulama değildir.

Çok korkan hastalarda veya muayene olamayan hastalarda genel anestezi uygulanabilir.

Spiral Taktırırken Hangi Spiral Seçilmeli?

Spiral taktırmayı düşünen bir kadında yöntem seçimi yalnızca spiral markasına göre yapılmamalıdır.

Örneğin yoğun ve ağrılı adetleri olan bir kadında hormonlu spiral avantaj sağlayabilirken, hormon kullanmak istemeyen ve adetleri normal olan bir kadın bakırlı spirali tercih edebilir.

Rahmin yapısı, adet özellikleri, doğum öyküsü, kişisel tercihler ve uzun vadeli gebelik planı birlikte değerlendirilerek uygun yöntem seçilmelidir.

Spiral Takıldıktan Sonra Neler Olabilir?

İşlemden sonraki ilk günlerde adet sancısına benzer hafif kramplar ve lekelenme görülebilir.

Bakırlı spiral kullananlarda özellikle ilk aylarda adetler daha yoğun veya ağrılı olabilir.

Hormonlu spiral kullananlarda ise ilk aylarda düzensiz lekelenmeler görülebilir. Zaman içerisinde kanama miktarı genellikle azalır.

Bu değişikliklerin önemli bir bölümü yöntemin beklenen etkileridir.

Spiral Takıldıktan Sonra Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Aşağıdaki durumlarda doktora başvuru gerekir:

• Şiddetli veya giderek artan kasık ağrısı,
• Ateş,
• Kötü kokulu vajinal akıntı,
• Çok yoğun kanama,
• Gebelik şüphesi,
• Spiralin vajinaya doğru çıktığının hissedilmesi.

Spiralin yerinden çıkması özellikle ilk aylarda görülebilir.

Rahim duvarının delinmesi yani perforasyon ise nadir görülen bir komplikasyondur ve çoğunlukla takılma sırasında meydana gelir.

Spiral Cinsel İlişkide Hissedilir mi?

Spiralin kendisi rahim içerisinde bulunur ve normal koşullarda cinsel ilişki sırasında hissedilmez.

Rahim ağzından vajinaya doğru uzanan çok ince ipler vardır. Bazen bu ipler ilişki sırasında partner tarafından hissedilebilir. Rahatsızlık varsa jinekolojik muayenede ipler kesilir.

Spiral Kilo Aldırır mı?

Bakırlı spiral hormon içermediğinden hormonal etkiye bağlı kilo artışı beklenmez. Hormonlu spiralde hormonun büyük bölümü rahim içerisinde lokal olarak etki gösterir. Kilo artışı yapmaz. Kilo alımı olursa kişinin beslenme, yaşam tarzı ve metabolik faktörleri de değerlendirilmelidir.

Spiral Enfeksiyon Yapar mı?

Hayır, spiral enfeksiyon yapmaz. Spiralin uzun süre rahim içerisinde bulunması kendi başına sürekli enfeksiyon oluşturmaz.

Asıl önemli nokta spiral takıldığı sırada aktif servikal veya pelvik enfeksiyon bulunup bulunmadığıdır.

Ancak spiral takılı olduğu sürece çok sık vajinal enfeksiyon geçirilmesi ve bu enfeksiyonların doğru tedavi edilmemesi pelvik inflamatuar hastalıkların oluşma sıklığını artırmaktadır. Günlük pratikte düzgün ve zamanında tedavi edilmemiş kadınlarda ilerlemiş PİD, pelvik inflamatuar hastalıklarla karşılaşabiliyorum. Ancak bu etki tek başına spirale bağlanamaz.

Spiral ayrıca cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan korumaz. Bu risk söz konusuysa kondom kullanımına devam edilmelidir.

Spiral Çıkarıldığında Hamile Kalınabilir mi?

Evet. Spiral geri dönüşümlü bir doğum kontrol yöntemidir. Gebelik istendiğinde çıkarılabilir ve kullanım süresinin dolmasını beklemek gerekmez.

Çıkarıldıktan sonra doğurganlığın geri dönmesi için aylarca beklemek gerekmez.

Bakırlı Spiral Acil Korunmada Kullanılabilir mi?

Evet. Bakırlı spiral yalnızca uzun süreli doğum kontrolü için değil, korunmasız cinsel ilişki sonrasında acil kontrasepsiyon amacıyla da kullanılabilir. Uygun kişide korunmasız ilişkinin ardından 1 hafta içerisinde takılarak etkili acil korunma sağlayabilir ve daha sonra uzun süreli doğum kontrol yöntemi olarak kullanılmaya devam edilebilir.

Sık Sorulan Sorular

Spiral Taktırmak İçin Adet Olmak Gerekir mi?

Hayır. Gebelik olmadığı yeterince kesin şekilde değerlendirilebiliyorsa spiral adet döngüsünün farklı dönemlerinde takılabilir.

Spiral Takılması Ne Kadar Sürer?

Spiralin rahim içerisine yerleştirilmesi genellikle 5-10 dakika sürer.

Doğum Yapmamış Kadın Spiral Taktırabilir mi?

Evet. Uygun kadınlarda doğum yapmamış olmak spiral kullanımına engel değildir.

Hormonlu Spiral Adet Keser mi?

Bazı kadınlarda zamanla adet kanaması çok azalabilir veya tamamen kesilebilir. Bu durum hormonlu spiralin rahim iç tabakasını incelten etkisine bağlıdır.

Spiral Takıldıktan Sonra Korunma Hemen Başlar mı?

Bakırlı spiral hemen koruyucudur. Hormonlu spiralde ise takılma zamanına göre ilk 7 gün ek korunma gerekebilir.

Spiral Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklardan Korur mu?

Hayır. Spiral gebeliği önlemek için kullanılır. HPV, HIV veya diğer cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan korumaz.

Spiral İstediğim Zaman Çıkarılabilir mi?

Evet. Kullanım süresinin tamamlanmasını beklemek gerekmez.

Kaynaklar

1. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). U.S. Selected Practice Recommendations for Contraceptive Use, 2024.
2. CDC. Intrauterine Contraception.
3. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Long-Acting Reversible Contraception: Intrauterine Device and Implant.
4. ACOG. Pain Management for In-Office Uterine and Cervical Procedures. 2025.
5. Faculty of Sexual & Reproductive Healthcare (FSRH). Clinical Guideline: Intrauterine Contraception.
6. World Health Organization. Family Planning: A Global Handbook for Providers.

© 2026 Doç. Dr. H. Doğukan Özkan. Tüm hakları saklıdır. Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurunuz. İzinsiz kopyalanamaz veya çoğaltılamaz.