Rahim İçi Polip Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Rahim İçi Polip Nedir?

Rahim içi polip, rahmin iç tabakasından yani endometriumdan gelişen, genellikle iyi huylu, saplı veya geniş tabanlı doku çıkıntılarıdır.

Tıbbi olarak bu oluşumlar endometrial polip olarak adlandırılır. Polipler tek olabileceği gibi birden fazla da görülebilir; birkaç milimetreden birkaç santimetreye kadar değişen boyutlarda olabilir. Bazı polipler hiçbir belirti vermezken, bazıları ara kanama, yoğun adet kanaması, lekelenme, ilişki sonrası kanama, infertilite veya tekrarlayan gebelik kaybı araştırmaları sırasında tespit edilir.

Endometrial Polip Nedir?

Endometrial polip, rahim iç tabakasını oluşturan endometrium dokusunun lokal olarak aşırı büyümesi sonucu oluşan iyi huylu oluşumlardır. Bu polipler rahim boşluğu içine doğru uzanarak endometrium yüzeyinin normal yapısını bozabilir. Bu durum hem anormal uterin kanamalara hem de bazı hastalarda implantasyon sürecinin etkilenmesine yol açabilir.

Endometrial Polip, Rahim Polip, Uterus Polip, Servikal Polip

Rahim içi polipleri anlamanın en iyi yolu, onları rahim iç tabakasının belirli bölgelerde kontrolsüz şekilde büyüyen odakları olarak düşünmektir. Endometrium her ay hormonal etkilerle kalınlaşır ve gebelik oluşmadığında adet kanamasıyla dökülür. Bazı bölgelerde bu doku daha fazla büyüyerek polip şeklinde rahim boşluğuna doğru uzanabilir.

Bu uzantılar rahim iç yüzeyinde düzensizlik oluşturur ve bu durum özellikle iki önemli klinik sonuca yol açabilir: anormal uterin kanama ve bazı hastalarda fertilite sorunları.

Rahim İçi Poliplerin Klinik Önemi ve Değerlendirilmesi

Rahim içi polipler çoğu zaman iyi huyludur. Bu durum hastayı rahatlatan önemli bir bilgidir. Ancak “iyi huylu olma ihtimali yüksek” ifadesi, her polibin klinik olarak önemsiz olduğu anlamına gelmez. Polip; hastanın yaşı, menopoz durumu, kanama şikayetleri, polip boyutu, infertilite öyküsü veya tüp bebek planı gibi faktörler dikkate alınarak değerlendirilmelidir.

Özellikle menopoz sonrası kanama ile birlikte saptanan polipler, üreme çağında tesadüfen bulunan küçük poliplere göre daha dikkatli ele alınmalıdır.

Amerikan Jinekolojik Laparoskopi Derneği (AAGL),endometrial poliplerin kadınlarda sık görülen jinekolojik sorunlardan biri olduğunu belirtir. En sık bulgunun anormal uterin kanama olduğu, ayrıca infertilite değerlendirmesi sırasında da sık saptandığı vurgulanır. Yaş artışı ve tamoksifen kullanımı gibi bazı faktörlerin polip gelişimi ile ilişkili olabileceği de raporlarda yer almaktadır.

Rahim İçi Polipler Neden Oluşur?

Rahim içi poliplerin oluşum mekanizması tek bir nedene bağlanamaz. Endometrium hormonlara duyarlı bir dokudur ve özellikle östrojen etkisiyle büyür. Poliplerin gelişiminde lokal östrojen duyarlılığı, endometrial hücrelerin düzensiz çoğalması, genetik değişiklikler, inflamasyon, damar yapısındaki farklılıklar ve büyüme faktörleri rol oynayabilir. Bu nedenle polipleri yalnızca “hormon bozukluğu” olarak açıklamak eksik olur.

Polipler üreme çağında görülebileceği gibi perimenopoz ve menopoz sonrası dönemde de saptanabilir. Yaş ilerledikçe poliplerin görülme sıklığı artabilir. Obezite, hipertansiyon, diyabet, geç menopoz, karşılanmamış östrojen etkisi ve tamoksifen kullanımı bazı hastalarda polip ve endometrial patoloji riskini artırabilir. Tamoksifen özellikle meme kanseri tedavisinde kullanılan ve endometrium üzerinde farklı etkileri olabilen bir ilaçtır. Bu ilacı kullanan hastalarda rahim içi değerlendirme daha özel bir dikkat gerektirebilir.

Poliplerin bazıları kendiliğinden gerileyebilir. Bu daha çok küçük, belirti vermeyen ve düşük riskli üreme çağı hastalarında mümkündür.

Ancak büyük polipler, kanama yapan polipler, menopoz sonrası polipler veya kısırlık ya da tüp bebek ilişkili olan hastalarda yaklaşım daha aktiftir. Geçmesi beklenmeden işleme alınır.

Yani polip tanısı konduğunda ameliyat etme kararı hastanın kondisyonu, şikayeti ve özelliklerine bağlı değişmektedir.

Rahim İçi Polip Belirti Verir mi?

Rahim içi poliplerin en sık belirtisi anormal uterin kanamadır. Yani anormal vajinal kanamadır. Bu kanama:

• Ara kanama,
• Adet bitiminde uzayan lekelenme,
• Adet öncesi lekelenme,
• Adet öncesinde kahverengi akıntı,
• Pıhtılı mens kanaması veya yoğun adet kanaması,
• İlişki sonrası kanama ya da
• Menopoz sonrası kanama

şeklinde olabilir.

Polip küçük olsa bile rahim iç yüzeyini bozduğu için düzensiz kanamaya yol açabilir. Bu nedenle polibin boyutu ile kanama şiddeti her zaman birebir ilişkili değildir.

Bazı hastalarda polip hiçbir belirti vermez ve rutin ultrason sırasında, kısırlık değerlendirmesinde veya tüp bebek öncesi rahim içi değerlendirmede saptanır. Bu durumda yaklaşım hastanın yaşına, gebelik planına, polibin boyutuna ve ultrason / histeroskopi bulgularına göre değişir. Belirti vermeyen küçük bir polip bazı hastalarda takip edilebilirken, tüp bebek öncesi rahim iç boşluğunu etkileyen bir polipte histeroskopik çıkarma daha güçlü şekilde gündeme gelebilir.

Menopoz sonrası kanama, az miktarda lekelenme bile olsa normal kabul edilmez. Bu dönemde saptanan poliplerin büyük bölümü iyi huylu olsa da endometrial hiperplazi veya kanser gibi durumların dışlanması gerekir. Bu nedenle menopoz sonrası kanaması olan bir hastada “polip önemli değildir” diyerek geçiştirmek doğru değildir. Endometrial polipin çıkarılması ve patolojik inceleme bu grupta daha önemlidir.

Endometrial polipler genellikle şiddetli kasık ağrısı yapmaz. Ancak rahim ağzına doğru uzayan büyük saplı servikal poliplerde kramp benzeri ağrı, ilişki sırasında rahatsızlık veya akıntı görülebilir. Şiddetli ağrı varsa, eşlik eden miyom, endometriozis, adenomyozis, enfeksiyon veya yumurtalık kisti gibi başka nedenler de düşünülmelidir.

Rahim İçi Polip ve Adet Düzensizliği

Rahim içi polipler adet düzenini özellikle kanama paternini bozarak etkiler. Adetin süresi uzayabilir, adet sonrası lekelenme devam edebilir, iki adet arasında beklenmedik kanama olabilir veya adet miktarı artabilir. Endometrial polip, rahim iç tabakasının düzgün dökülmesini engelleyebilir ve lokal damar yapısını etkileyerek düzensiz kanamaya neden olabilir.

Ancak adet düzensizliği olan her hastada polip vardır denemez. Polikistik over sendromu, tiroid hastalıkları, prolaktin yüksekliği, miyom, adenomyozis, gebelikle ilişkili durumlar, kullanılan ilaçlar ve perimenopozal hormonal değişiklikler de kanama düzensizliği yapabilir. Bu nedenle rahim polip şüphesi olan hastada değerlendirme, sadece ultrasonla sınırlı kalmamalıdır. Yaş, gebelik ihtimali, kanama paterni, rahim iç tabakası kalınlığı ve risk faktörleriyle birlikte yapılmalıdır.

NICE (National Institute for Health and Care Excellence) ağır adet kanaması kılavuzu, ağır adet kanaması olan ve submüköz miyom, endometrial polip veya endometrial patoloji şüphesi bulunan hastalarda ofis histeroskopinin değerlendirme için önemli bir yöntem olduğunu belirtir. NICE kalite standardı da bu gruptaki hastalara ayaktan histeroskopi hizmetinin sunulmasını vurgular. Kliniğimizde de mevcuttur.

Rahim İçi Polip ve İnfertilite

Rahim içi polipler kısırlık değerlendirmesinde sık saptanan patolojilerden biridir. Polibin gebeliği nasıl etkilediği kesin olarak her hastada aynı değildir. Ancak birkaç mekanizma üzerinden embriyo tutunmasını olumsuz etkileyebileceği düşünülür. Endometrial polip, rahim iç boşluğunda mekanik bir engel oluşturabilir, embriyonun yerleşeceği endometrial yüzeyi bozabilir, lokal inflamasyon yaratabilir, endometrial reseptiviteyi etkileyebilir ve rahim içi kasılma düzenini değiştirebilir.

Doğal yolla gebelik isteyen veya aşılama planlanan hastalarda polipektominin gebelik oranlarını artırabileceğine dair veriler vardır. Cochrane derlemesi, subfertil kadınlarda endometrial poliplerin çıkarılmasının gebelik şansını artırıp artırmadığını incelemiştir. Özellikle intrauterin inseminasyon (IUI) (aşılama) öncesi polipektomiyle ilgili kanıtların önemine dikkat çekmiştir. Bununla birlikte kanıtların sınırlılıkları olduğu ve her polip için aynı kesinlikte karar verilemeyeceği unutulmamalıdır.

Tüp bebek öncesi polip saptanması ise özel bir karar alanıdır. Rahim iç boşluğuna uzanan ve embriyo transfer alanını etkileyebilecek poliplerde histeroskopik çıkarma çoğu zaman mantıklıdır. Ancak çok küçük, tesadüfi ve siklus içinde kaybolabilecek polip benzeri bulgularda karar kişiselleştirilmelidir. Tüp bebek öncesi polip yönetiminde hastanın yaşı, embriyo sayısı, önceki başarısız denemeler, endometrial polipin boyutu, rahim iç boşluğundaki yeri ve işlem nedeniyle transferin ertelenip ertelenmeyeceği birlikte değerlendirilmelidir.

Benim klinik yaklaşımımda infertilite yani kısırlık nedenli başvuran hastada rahim içi polip saptandığında “küçük, önemli değil” ya da “hemen ameliyat” şeklinde iki uçtan birine gitmem. Önce polibin gerçek olup olmadığını, siklusun hangi döneminde görüldüğünü, rahim iç boşluğunu ne kadar etkilediğini, hastanın doğal gebelik mi yoksa tüp bebek mi planladığını ve zaman kaybının klinik önemini değerlendiririm. Embriyo transferi planlanan bir hastada rahim iç boşluğunda belirgin polip bırakmayı çoğu zaman doğru bulmam. Çünkü transfer öncesi rahim iç ortamın mümkün olduğunca optimize edilmesi gerekir.

Rahim İçi Polipler Nasıl Teşhis Edilir?

Rahim içi polip şüphesinde ilk basamak genellikle transvajinal ultrasonografidir. Ultrason, rahim iç tabakasının kalınlığını, rahim iç boşluğunda odak lezyon olup olmadığını, eşlik eden miyom veya adenomyozis bulgularını değerlendirmeye yardımcı olur. Polip bazen endometrium içinde sınırlı, daha parlak veya damar sapı olan bir oluşum şeklinde görülebilir. Ancak ultrason her zaman kesin tanı koydurmayabilir. Özellikle endometrium kalınsa, kanama dönemine yakınsa veya rahim içinde pıhtı varsa polip ile diğer bulgular karışabilir.

Salin infüzyon sonografi (SİS) (Sulu ultrason), rahim içine serum verilerek rahim iç boşluğunun daha net görüntülenmesini sağlar. Endometrial polipler bu yöntemle daha belirgin hale gelebilir. Özellikle infertilite değerlendirmesinde, rahim iç boşluğunun şekli ve endometrial polip / miyom ayrımı için yararlı olabilir. Ancak tanı ve tedaviyi aynı seansta yapma avantajı nedeniyle histeroskopi birçok durumda daha belirleyici yöntemdir.

Histeroskopi, rahim iç boşluğunun ince bir kamera ile doğrudan görüntülenmesidir. Polibin yeri, boyutu, sapı, sayısı ve rahim iç boşluğuna etkisi doğrudan görülebilir. Gerekirse aynı seansta polip çıkarılabilir. (Amerikan Kadın Doğumcular ve Jinekologlar Birliği) ACOG’un histeroskopiyle ilgili Committee Opinion’ı, histeroskopinin rahim içi patolojilerin tanı ve tedavisinde hem ofis hem ameliyathane koşullarında kullanılabileceğini ayrıca hasta seçimi, ağrı kontrolü ve uygun ortamın önemini vurgular.

Endometrial biyopsi bazı hastalarda gereklidir ancak kör biyopsi her polibi yakalamayabilir. Çünkü polip lokal bir odak olabilir ve biyopsi alınan alan polibi içermeyebilir. Bu nedenle polip şüphesi güçlü olan veya görüntülemede odak lezyon görülen hastalarda histeroskopik değerlendirme daha doğru sonuç verebilir.

Özellikle menopoz sonrası kanama, risk faktörleri veya tekrarlayan anormal kanama varsa sadece “biyopsi temiz” diyerek polip şüphesini tamamen dışlamak yeterli değildir. Histeroskopik değerlendirme gerekir.

Histeroskopi ile Polip Alınması

Histeroskopik polipektomi, rahim içi polibin kamera eşliğinde rahim içinden çıkarılması işlemidir. Vajinal yoldan, rahim ağzından girilerek yapılır. Karında kesi yapılmaz. Histeroskop ile polibin yeri doğrudan görülür ve özel makas, forseps, rezektoskop veya mekanik doku çıkarıcı sistemlerle polip çıkarılır. İşlem ofis koşullarında veya ameliyathane ortamında yapılabilir. Hangi ortamın uygun olduğu polibin boyutuna, hastanın ağrı toleransına, rahim ağzı yapısına, eşlik eden patolojiye ve hekimin teknik olanaklarına göre değişir.

Histeroskopik polipektominin en önemli avantajı hem tanı hem tedaviyi aynı anda sağlayabilmesidir. Polip doğrudan görülerek çıkarılır ve patolojik incelemeye gönderilir. Böylece hem kanamaya neden olan odak tedavi edilmiş olur hem de polibin iyi huylu olup olmadığı histopatolojik olarak netleşir.

İşlem çoğu zaman kısa sürer. Küçük poliplerde iyileşme hızlıdır ve hasta kısa sürede günlük yaşamına dönebilir. İşlem sonrası birkaç gün hafif lekelenme, kasıkta kramp veya sulu akıntı olabilir. Yoğun kanama, kötü kokulu akıntı, ateş veya şiddetli ağrı olursa değerlendirme gerekir. Rahim içi enfeksiyon, perforasyon veya aşırı kanama gibi komplikasyonlar nadirdir ancak her işlem gibi histeroskopinin de riskleri vardır.

Histeroskopik polipektomi sonrası polibin tekrarlama ihtimali mevcuttur.

Özellikle risk faktörleri devam eden hastalarda yeni polipler gelişebilir. Ancak birçok hastada kanama şikâyeti belirgin azalır ve rahim iç boşluğu daha düzenli hale gelir. Kısırlık tedavisi sırasında veya tüp bebek öncesi yapılan polipektomide ise hedef rahim iç ortamını embriyo tutunması için daha uygun hale getirmektir.

Rahim İçi Polipler Kansere Dönüşür mü?

Rahim içi poliplerin büyük bölümü iyi huyludur.

Ancak bazı poliplerde atipi, hiperplazi veya kanser odakları bulunabilir. Bu risk üreme çağındaki belirti vermeyen küçük poliplerde oldukça düşükken, menopoz sonrası kanama yapan poliplerde daha dikkatli değerlendirilmelidir.

• Yaş,
• Menopoz durumu,
• Obezite,
• Diyabet,
• Hipertansiyon,
• Tamoksifen kullanımı,
• Ailede endometrial kanser öyküsü ve
• Anormal kanama varlığı

risk değerlendirmesinde önemlidir.

Bu nedenle hastaya dengeli bir yaklaşım yapılmalıdır. “polip var, kesin kanser” düşüncesi kesinlikle yanlıştır ve gereksiz korku yaratır. Diğer yandan özellikle menopoz sonrası kanaması olan bir hastada polibi yalnızca masum bir et parçası gibi görmek de doğru değildir. Polibin çıkarılıp patolojiye gönderilmesi hem tedavi hem de güvenli tanı açısından değerlidir.

Menopoz sonrası dönemde tesadüfen saptanan küçük, belirti vermeyen poliplerde bile yaklaşım kişiye göre değişebilir. Bazı hastalarda takip düşünülebilirken, kanama, risk faktörü veya şüpheli görünüm varsa histeroskopik çıkarma daha uygun olur. Burada karar, hastanın genel sağlık durumu, polibin boyutu, ultrason bulguları ve risk faktörleriyle birlikte verilmelidir.

Rahim İçi Poliplerde Takip mi, Alınması mı Gerekir?

Her rahim içi polip otomatik olarak alınmak zorunda değildir. Ancak birçok klinik durumda polipektomi daha doğru bir yaklaşımdır. Belirti veren poliplerde, özellikle ara kanama, yoğun adet kanaması, ilişki sonrası kanama veya menopoz sonrası kanama varsa polipin çıkarılması genellikle önerilir. Çünkü hem kanama kontrolü sağlanır hem de patolojik inceleme yapılır.

Belirti vermeyen küçük poliplerde yaklaşım daha bireyseldir. Üreme çağında, düşük riskli, küçük ve tesadüfen saptanmış poliplerde kısa süreli takip düşünülebilir. Ancak kısırlık ile ilişkili bir durum varsa veya tüp bebek planı varsa, polipin rahim iç boşluğunu etkilediği düşünülüyorsa veya hasta tekrarlayan gebelik kaybı nedeniyle değerlendiriliyorsa polipektomi gündeme gelir.

Menopoz sonrası poliplerde takip kararı daha dikkatli verilmelidir. Özellikle kanama varsa polibin çıkarılması ve patolojik inceleme yapılması daha güvenlidir. Kanama yoksa ve polip küçük görünüyorsa bile hastanın risk faktörleri değerlendirilmelidir. Tamoksifen kullanan, obezite / diyabet gibi risk faktörleri bulunan veya ultrason bulguları net olmayan hastalarda daha aktif yaklaşım gerekebilir.

Tedavi kararını verirken hastanın beklentisi de önemlidir. Bazı hastalar küçük bir polip nedeniyle gereksiz işlem istemez. Bazıları ise belirsizlikten rahatsız olur ve çıkarılmasını tercih eder. Hekimin görevi, polibin gerçek riskini ve seçenekleri açıkça anlatmak, sonra hastayla birlikte en uygun kararı vermektir.

Rahim İçi Polip ve Tüp Bebek Tedavisi

Tüp bebek tedavisinde embriyo kalitesi kadar rahim iç ortamı da önemlidir. Rahim içi polip, embriyonun tutunacağı yüzeyi bozabilir. Bu nedenle embriyo transferi öncesi belirgin endometrial polip saptanırsa histeroskopik polipektomi genellikle tercih edilir. Özellikle daha önce başarısız transfer öyküsü olan, iyi kalite embriyoya rağmen gebelik oluşmayan veya rahim iç boşluğunda net polip izlenen hastalarda bu yaklaşım daha da önem kazanır.

Bununla birlikte tüp bebek sürecinde çok küçük polip benzeri bulgular bazen menstrüel döngünün dönemine bağlı endometrial katlantılarla karışabilir. Bu nedenle polip tanısının doğruluğu önemlidir. Gerekirse SİS (salin infüzyon sonografi) veya histeroskopi ile netleştirilir. Embriyo transferi planlanan bir hastada polip alınması yapılırsa transferin zamanlaması rahim içinin iyileşmesine göre planlanmalıdır.

Cochrane derlemesi, subfertil kadınlarda polip çıkarılmasının gebelik sonuçları üzerine etkisini değerlendirmiştir. Ancak kanıt kalitesi ve çalışma sayısı sınırlıdır. Buna rağmen klinik pratikte rahim iç boşluğunu bozan poliplerin özellikle IUI (aşılama) veya IVF (tüp bebek) öncesi çıkarılması yaygın ve mantıklı bir yaklaşımdır. Bu noktada hastaya “polip alınırsa kesin gebe kalırsınız” denmemelidir. Daha doğru ifade, polip çıkarılmasının rahim iç ortamı optimize edebileceği ve gebelik şansını etkileyebilecek bir engeli ortadan kaldırabileceğidir.

Rahim İçi Polipler Tekrarlar mı?

Rahim içi polipler çıkarıldıktan sonra tekrar gelişebilir.

Bu her hastada olacak anlamına gelmez; ancak nüks olasılığı vardır. Yaş, hormonal ortam, obezite, tamoksifen kullanımı, endometrial kalınlık, polip sayısı ve altta yatan risk faktörleri nüks ihtimalini etkileyebilir. Birden fazla polibi olan veya daha önce polip nedeniyle işlem geçirmiş hastalarda takip daha dikkatli planlanabilir.

Polip çıkarıldıktan sonra kanama şikâyeti çoğu hastada azalır.

Ancak kanama devam ederse, polibin tam çıkarılıp çıkarılmadığı, yeni polip gelişimi, miyom, adenomyozis, hormonal düzensizlik, endometrial hiperplazi veya başka rahim içi nedenler yeniden değerlendirilmelidir. Yani polip çıkarıldıktan sonra her kanamanın polip nüksü olduğu düşünülmemelidir.

Nüksü tamamen önleyen standart bir ilaç yoktur. Bazı hastalarda altta yatan hormonal veya metabolik risklerin yönetimi önemlidir. Yoğun kanaması olan ve gebelik istemeyen seçilmiş hastalarda levonorgestrel içeren rahim içi sistem (mirena) gibi tedaviler kanama kontrolü açısından düşünülebilir. Ancak polip nüksünü önlemek amacıyla her hastaya otomatik uygulanmaz.

Servikal Polipler Nedir? Rahim Ağzında Yeralan Polip

Servikal polip, rahim ağzı kanalından kaynaklanan, poliplerdir. Genellikle rutin jinekolojik muayene sırasında fark edilir.

Birçok kadında hiçbir şikâyete yol açmayabilir. Bazı hastalarda ise ilişki sonrası kanama, adet arası lekelenme, vajinal akıntı veya nadiren kasık rahatsızlığı gibi belirtiler görülebilir.

Servikal poliplerin oluşumunda rahim ağzındaki kronik irritasyon, enfeksiyonlar, hormonal etkiler ve damar yapısındaki değişiklikler rol oynayabilir. Özellikle tekrarlayan lekelenme, menopoz sonrası kanama, kötü kokulu akıntı veya muayenede şüpheli görünüm varsa yalnızca “polip olabilir” diye düşünmek yeterli değildir. Rahim ağzı, vajina ve rahim içi kaynaklı diğer nedenler de değerlendirilmelidir. Bu nedenle muayenede smear ve/veya HPV testi durumu, rahim ağzının görünümü ve gerekirse ultrason bulguları birlikte ele alınır.

Tedavi çoğu zaman basit bir polip çıkarma işlemi ile yapılır. Küçük servikal polipler genellikle poliklinik şartlarında, kısa sürede ve çoğu zaman ciddi ağrı olmadan lokal anestezi yada genel anestezi altında alınabilir. Çıkarılan dokunun patolojik incelemeye gönderilmesi önemlidir. Kesin tanı ancak mikroskobik değerlendirme ile konur. İşlem sonrası hafif lekelenme olabilir, genellikle kısa sürede düzelir. Servikal polipler çoğunlukla iyi huylu ve kolay yönetilebilir lezyonlardır. Kanama veya akıntı gibi belirtiler varsa geciktirmeden jinekolojik muayene yapılması en doğru yaklaşımdır.

Kliniğimde…

Benim yaklaşımımda rahim içi polip saptandığında ilk soru polipin varlığının hastaya etkisidir. Hasta kanama nedeniyle mi başvurdu, kısırlık nedeniyle mi araştırılıyor, tüp bebek öncesi rahim değerlendirmesi mi yapılıyor, menopoz sonrası kanama mı var, yoksa polip tesadüfen mi bulundu? Bu soruların cevabı tedavi kararını değiştirir.

Kanama yapan poliplerde genellikle histeroskopik çıkarma yaklaşımını daha güçlü düşünürüm. Çünkü polip çıkarıldığında hem kanama nedeni ortadan kaldırılabilir hem de patolojik tanı elde edilir. Özellikle 40 yaş sonrası düzensiz kanaması olan veya menopoz sonrası kanama yaşayan hastalarda patolojik değerlendirme çok önemlidir. Bu hastalarda “izleyelim” kararı daha dikkatli verilmelidir.

Gebelik isteyen veya tüp bebek planlanan hastalarda rahim iç boşluğunun temiz ve düzenli olması önemlidir. Embriyo transferi öncesi belirgin polip saptanırsa çoğu zaman histeroskopik polipektomi öneririm. Ancak çok küçük veya adet döngüsüyle ilişkili olabilecek bulgularda önce tanıyı netleştirmek gerekir. Amaç gereksiz işlem yapmak değil, rahim iç ortamı gerçekten etkileyen patolojiyi düzeltmektir.

Histeroskopi planlarken hastaya işlemin amacını açıkça anlatılır. Bu işlem karından kesi gerektirmez; rahim içi kamera ile görülür ve polip doğrudan çıkarılır. Ancak her işlem gibi küçük de olsa kanama, enfeksiyon, rahim duvarında zedelenme ve anesteziye bağlı riskler olabilir. Bu riskler düşük olsa da hastanın bilgilendirilmesi gerekir.

Benim için rahim içi polip yönetiminde en önemli nokta, hastaya gereksiz kanser korkusu vermeden ama riskli durumları da ihmal etmeden ilerlemektir. Poliplerin büyük bir çoğunluğu iyi huyludur, unutulmamalıdır. Ancak özellikle kanama yapan, menopoz sonrası saptanan veya risk faktörü taşıyan poliplerde histopatolojik değerlendirme güvenli yaklaşımın temelidir.

Rahim İçi Polipler Hakkında Yanlış Bilinenler

Rahim içi polipler hakkında en sık yanlış bilinenlerden biri, poliplerin mutlaka kansere dönüşeceği düşüncesidir. Bu doğru değildir. Poliplerin büyük bölümü iyi huyludur. Ancak yaş, menopoz durumu, kanama varlığı ve risk faktörleri önemlidir. Özellikle menopoz sonrası kanamayla birlikte polip saptanırsa çıkarılıp patolojik inceleme yapılması daha güvenli olur.

Bir diğer yanlış inanış, poliplerin ilaçla tamamen kaybolacağıdır. Bazı küçük polipler kendiliğinden gerileyebilir ancak polipleri güvenilir biçimde yok eden standart bir ilaç tedavisi yoktur. Kanama kontrolü için hormon tedavileri kullanılabilir fakat bu polipin kesin olarak ortadan kalktığı anlamına gelmez.

“Polip küçükse kesin önemsizdir” düşüncesi de her zaman doğru değildir. Küçük polipler bile ara kanama veya embriyo tutunma alanını etkileme gibi sorunlara yol açabilir. Buna karşılık büyük olmayan ve belirti vermeyen bazı polipler takip edilebilir. Yani karar sadece boyuta göre verilmez.

“Rahim filmi normal çıktıysa polip yoktur” düşüncesi de eksik olabilir. HSG (Histerosalpingografi) (rahim tüp filmi) rahim iç boşluğu hakkında bilgi verebilir, ancak polip tanısında her zaman yeterli değildir. Salin sonografi (Salin İnfüzyon Sonografi) (sis) (sulu ultrason) ve histeroskopi polip değerlendirmesinde daha doğrudan bilgi sağlayabilir.

“Polip alınınca kesin gebe kalınır” ifadesi de doğru değildir. Polip çıkarılması rahim iç ortamı açısından faydalı olabilir ancak gebelik şansı yaş, yumurtalık rezervi, sperm kalitesi, tüpler, embriyo kalitesi ve diğer faktörlere bağlıdır. Polip alınması önemli bir engeli ortadan kaldırır fakat tek başına gebelik garantisi değildir.

Histeroskopi karından kesi yapılmadan, rahim ağzından kamera ile girilerek yapılan bir işlemdir. Ancak basit görünmesi, tamamen risksiz olduğu anlamına gelmez. Doğru hasta seçimi, uygun teknik ve deneyim önemlidir.

Rahim İçi Polip İçin Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Adet dışında lekelenme, adet sonrası uzayan kahverengi akıntı, yoğun adet kanaması, pıhtılı kanama, ilişki sonrası kanama veya menopoz sonrası kanama varsa jinekolojik değerlendirme gerekir. Özellikle 40 yaş sonrası yeni başlayan düzensiz kanamalar ve menopoz sonrası kanama ihmal edilmemelidir.

İnfertilite değerlendirmesi yapılan, tüp bebek tedavisine hazırlanan veya tekrarlayan gebelik kaybı yaşayan hastalarda rahim içi polip açısından değerlendirme önemlidir. Ultrason şüpheli ise Salin sonografi (Salin İnfüzyon Sonografi) (sis) (sulu ultrason) veya histeroskopi ile rahim iç boşluğu daha net incelenebilir.

Daha önce polip nedeniyle işlem geçiren hastalarda kanama tekrar başlarsa yeniden değerlendirme gerekir. Bu mutlaka polip nüksü anlamına gelmez. Rahim iç boşluğu ve endometrium tekrar incelenmelidir. Endometrial kanser açısından risk faktörü olan hastalarda da kanama şikâyeti geciktirilmeden değerlendirilmelidir.

Rahim İçi Polip Özet

Rahim içi polipler sık görülen, çoğu zaman iyi huylu ama klinik bağlama göre önem kazanan endometrial oluşumlardır. Bazı hastalarda hiçbir belirti vermezken, bazı hastalarda ara kanama, yoğun adet kanaması, menopoz sonrası kanama, infertiliteye neden olabilir veya tüp bebek başarısını etkileyebilecek rahim içi düzensizliklere yol açabilir. Bu nedenle polip yönetiminde tek bir standart yaklaşım yoktur.

Doğru karar için polibin boyutu, yeri, kanama yapıp yapmadığı, hastanın yaşı, menopoz durumu, gebelik isteği, tüp bebek planı ve endometrial kanser açısından risk faktörleri birlikte değerlendirilmelidir. Üreme çağında küçük ve belirti vermeyen polipler bazı durumlarda izlenebilirken, kanama yapan polipler, menopoz sonrası polipler ve rahim iç boşluğunu etkileyen kısırlık ile ilişkili ya da tüp bebek ile ilişkili poliplerde histeroskopik olarak çıkarma daha güçlü şekilde gündeme gelir.

Histeroskopik polip çıkartılması, rahim içi poliplerin hem tanı hem tedavisinde en değerli yöntemlerden biridir. Karından kesi yapılmadan, rahim içi doğrudan görülerek polip çıkarılır ve patolojik inceleme yapılır. Rahim içi polip saptandıysa en doğru yaklaşım, gereksiz korkuya kapılmadan ama özellikle kanama ve gebelik planı gibi durumları da ihmal etmeden, kişiye özel değerlendirme ile takip veya tedavi planını oluşturmaktır.

Rahim İçi Polip Sık Sorulan Sorular

Rahim içi polip nedir?

Rahim içi polip, rahmin iç tabakasından gelişen, genellikle iyi huylu doku çıkıntısıdır. Tek veya çok sayıda olabilir. Bazı polipler belirti vermezken, bazıları ara kanama, yoğun adet kanaması, lekelenme, infertilite veya menopoz sonrası kanama ile ilişkili olabilir.

Rahim içi polip, endometrial polip kanser midir?

Çoğu rahim içi polip iyi huyludur. Ancak özellikle menopoz sonrası kanama, ileri yaş, obezite, diyabet, hipertansiyon, tamoksifen kullanımı veya şüpheli görünüm varsa polip çıkarılıp patolojik inceleme yapılmalıdır. Polip varlığı tek başına kanser anlamına gelmez.

Rahim içi polip adet düzensizliği yapar mı?

Evet. Polipler adet dışında lekelenme, adet sonrası uzayan kanama, yoğun adet kanaması veya ara kanama yapabilir. Ancak her adet düzensizliği polibe bağlı değildir. PCOS /PMOS, miyom, adenomyozis, tiroid hastalıkları ve hormonal nedenler gibi durumlar da araştırılmalıdır.

Rahim içi polip gebeliği engeller mi?

Bazı polipler rahim iç yüzeyini bozarak embriyo tutunmasını olumsuz etkileyebilir. Bu etki polibin boyutu, yeri ve rahim boşluğuna etkisiyle ilişkilidir. Kısırlık araştırmaları sırasında veya tüp bebek öncesi belirgin polip saptanırsa histeroskopik çıkarma çoğu zaman düşünülür.

Tüp bebek öncesi polip alınmalı mı?

Rahim iç boşluğunu etkileyen belirgin endometrial poliplerde tüp bebek öncesinde polipektomi önerilir. Polip alınması gebelik garantisi vermez. Fakat rahmin iç ortamının düzenlenmesi tüp bebek sürecine yardımcı olabilir.

Rahim içi polip kendiliğinden geçer mi?

Bazı küçük ve belirti vermeyen polipler kendiliğinden gerileyebilir. Ancak kanama yapan, büyük, menopoz sonrası saptanan veya kısırlık ile ilişkili yada tüp bebek ile ilişkili poliplerde takip yerine çıkarma daha uygun olabilir. Karar kişiye göre verilmelidir.

Polip ilaçla tedavi edilir mi?

Polipleri kesin olarak ortadan kaldıran standart bir ilaç tedavisi yoktur. Bazı hormonal tedaviler kanamayı azaltabilir ancak polipin kaybolduğunu garanti etmez. Kalıcı tanı ve tedavi için histeroskopik polipektomi tercih edilebilir.

Histeroskopik polipektomi nasıl yapılır?

Histeroskopik yolla polip alınması; rahim ağzından ince bir kamera ile rahim içine girilerek polibin doğrudan görülüp çıkarılması işlemidir. Karında kesi yapılmaz. Çıkarılan polip patolojik incelemeye gönderilir. İşlem ofis veya ameliyathane koşullarında yapılabilir.

Polip alındıktan sonra tekrarlar mı?

Evet, polipler tekrar gelişebilir. Bu her hastada olacak anlamına gelmez. Nüks riski yaş, hormonal durum, polip sayısı ve bazı metabolik faktörler gibi durumlarla ilişkili olabilir. Kanama tekrar başlarsa yeniden değerlendirme gerekir.

Menopoz sonrası polip önemli midir?

Evet. Menopoz sonrası saptanan polipler daha dikkatli değerlendirilmelidir. Özellikle kanama varsa polibin çıkarılıp patolojik incelemeye gönderilmesi genellikle önerilir. Çoğu iyi huylu olsa da endometrial hiperplazi veya kanser dışlanmalıdır.

Polip alınması ağrılı mıdır?

Hayır. Anestezi uygulanır. İşlem sonrası hafif kramp ve lekelenme olabilir.

Polip alındıktan sonra ne zaman gebelik denenebilir?

Bu süre polibin boyutuna, işlem sırasında rahim içine yapılan müdahaleye ve hekimin önerisine göre değişir. Küçük poliplerin çıkarılmasından sonra çoğu hastada kısa sürede gebelik planına dönülebilir. Tüp bebek hastalarında transfer zamanlaması rahim içinin iyileşmesine göre planlanır.

Kaynaklar;

1. Bougie O, Randle E, Thurston J, Magee B, Warshafsky C, Rittenberg D, et al. Guideline No. 447: Diagnosis and Management of Endometrial Polyps. Journal of Obstetrics and Gynaecology Canada. 2024;46(3):102402. doi:10.1016/j.jogc.2024.102402.
2. American College of Obstetricians and Gynecologists. The Use of Hysteroscopy for the Diagnosis and Treatment of Intrauterine Pathology: ACOG Committee Opinion, Number 800. Obstetrics & Gynecology. 2020;135(3):e138–e148. doi:10.1097/AOG.0000000000003712.
3. American Association of Gynecologic Laparoscopists. AAGL practice report: practice guidelines for the diagnosis and management of endometrial polyps. Journal of Minimally Invasive Gynecology. 2012;19(1):3–10. doi:10.1016/j.jmig.2011.09.003.
4. National Institute for Health and Care Excellence. Heavy Menstrual Bleeding: Assessment and Management. NICE Guideline NG88. London: National Institute for Health and Care Excellence; 2018. Last updated 24 May 2021.
5. Vitale SG, Haimovich S, Laganà AS, Alonso L, Di Spiezio Sardo A, Carugno J, et al. Endometrial polyps. An evidence-based diagnosis and management guide. European Journal of Obstetrics & Gynecology and Reproductive Biology. 2021;260:70–77. doi:10.1016/j.ejogrb.2021.03.017.
6. Bosteels J, Kasius J, Weyers S, Broekmans FJ, Mol BWJ, D’Hooghe TM. Hysteroscopy for treating subfertility associated with suspected major uterine cavity abnormalities. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2018;12:CD009461. doi:10.1002/14651858.CD009461.pub4.
7. Pérez-Medina T, Bajo-Arenas J, Salazar F, Redondo T, Sanfrutos L, Álvarez P, Engels V. Endometrial polyps and their implication in the pregnancy rates of patients undergoing intrauterine insemination: a prospective, randomized study. Human Reproduction. 2005;20(6):1632–1635. doi:10.1093/humrep/deh822.
8. Clark TJ, Stevenson H. Endometrial Polyps and Abnormal Uterine Bleeding (AUB-P): What is the relationship, how are they diagnosed and how are they treated? Best Practice & Research Clinical Obstetrics & Gynaecology. 2017;40:89–104. doi:10.1016/j.bpobgyn.2016.09.005.
9. Salim S, Won H, Nesbitt-Hawes E, Campbell N, Abbott J. Diagnosis and management of endometrial polyps: a critical review of the literature. Journal of Minimally Invasive Gynecology. 2011;18(5):569–581. doi:10.1016/j.jmig.2011.05.018.
10. Lieng M, Istre O, Sandvik L, Qvigstad E. Prevalence, 1-year regression rate, and clinical significance of asymptomatic endometrial polyps: cross-sectional study. Journal of Minimally Invasive Gynecology. 2009;16(4):465–471. doi:10.1016/j.jmig.2009.04.005.